با گسترش نقش هوش مصنوعی در آموزش عالی، دو استاد دانشگاه ملی سنگاپور می‌گویند تدریسِ خوب امروز بیش از هر چیز به پرورش قضاوت، کنجکاوی و شخصیت وابسته است، نه فقط انتقال اطلاعات. این نگاه در مراسم اهدای جوایز آموزشی دانشگاه و سخنرانی‌های عمومی جایزه «مربی ممتاز» در سال ۲۰۲۶ برجسته شد؛ جایی که استادیار استیون تِی و استادیار رابین لون برای کارهایشان شناخته شدند.
نکات کلیدی
- استادیار استیون تِی در بخش محیط ساخته‌شده در کالج طراحی و مهندسی دانشگاه ملی سنگاپور تدریس می‌کند.
- چارچوب «یادگیری زمینه‌مند از راه پرسش، پاسخ و تأمل» یا «کلیِر» دانشجویان را تشویق می‌کند خودشان پرسش بسازند، با نمونه‌های واقعی پاسخ دهند و به هم‌کلاسی‌هایشان آموزش دهند.
- این چارچوب اکنون در سنگاپور و پنج کشور دیگر به کار گرفته شده است.
- استادیار رابین لون درس «تئاتر و تعامل با جامعه» را در دانشکده هنر و علوم اجتماعی دانشگاه ملی سنگاپور به‌صورت مشترک طراحی کرده است.
- پروفسور پیتر هو گفت با افزایش نقش هوش مصنوعی در تهیه پیش‌نویس، خلاصه‌سازی و تولید محتوا، آموزش باید بر تفکر انتقادی و شخصیت تأکید بیشتری بگذارد.
این تغییر برای دانشجویان چه معنایی دارد؟
برای دانشجویان، پیامی که از این تجربه‌های آموزشی در دانشگاه ملی سنگاپور بیرون می‌آید این است که کلاس درس فقط به دنبال «پاسخ نهایی» نیست، بلکه به فرایند فکر کردن هم وزن می‌دهد. در رویکرد «کلیِر» تِی، دانشجویان تشویق می‌شوند پرسش‌های آموزشی را خودشان طرح کنند، پاسخ‌ها را با مثال‌های واقعی بسازند و بعد همان پاسخ‌ها را به هم‌کلاسی‌ها توضیح دهند. به این ترتیب، نقش دانشجو از دریافت‌کننده اطلاعات به حل‌کننده مسئله و آموزگار هم‌سالان تغییر می‌کند.
درس لون هم بر جنبه انسانی یادگیری تکیه دارد. در این درس، دانشجویان با نقش‌آفرینی، درام فرایندی و مشاهده جامعه، فرض‌های خود را بررسی می‌کنند و می‌سنجند در موقعیت‌های اخلاقی روزمره چگونه واکنش نشان می‌دهند. هدف عملی این است که آموزش فقط به حفظ دانش محدود نماند، بلکه قضاوت بهتر، گشودگی ذهنی و تأمل‌گری را تقویت کند؛ مهارت‌هایی که در موقعیت‌هایی که هوش مصنوعی می‌تواند اطلاعات بدهد اما مسئولیت اخلاقی را بر عهده نمی‌گیرد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
برای دانشگاه‌ها و استادان، این نمونه‌ها یک پیام روشن دارند: از هوش مصنوعی جایی استفاده شود که مفید است، اما طراحی ارزیابی و کلاس باید بر توانایی‌هایی بنا شود که ماشین به‌تنهایی فراهم نمی‌کند. در این نگاه، تفکر انتقادی، تاب‌آوری و شخصیت همچنان در مرکز آموزش می‌مانند.
چرا هوش مصنوعی تعریف «تدریسِ خوب» را عوض می‌کند؟
هوش مصنوعی این بحث را تغییر می‌دهد چون دسترسی به اطلاعات آسان‌تر شده و تولید محتوا با سرعت بیشتری انجام می‌شود. در چنین وضعی، استدلال استادان دانشگاه ملی سنگاپور این است که ارزش پایدار آموزش در کمک به دانشجویان برای داوری، پرسشگری و تأمل است. پروفسور پیتر هو گفت یک الگوریتم می‌تواند پیش‌نویس بنویسد، خلاصه کند و محتوا تولید کند، اما نمی‌تواند قضاوت، تاب‌آوری یا شخصیت ارائه دهد.
این نگاه باعث می‌شود فعالیت‌های آموزشی‌ای اهمیت بیشتری پیدا کنند که دانشجو را وادار می‌کنند ایده‌ها را بررسی کند، آن‌ها را به تجربه زیسته پیوند بزند و به نتیجه‌ای مستقل برسد. درس‌های تِی و لون در این گزارش به‌عنوان نمونه‌هایی از همین تغییر معرفی شدند.
چارچوب «کلیِر» در کلاس چگونه کار می‌کند؟
«کلیِر» مخفف «یادگیری زمینه‌مند از راه پرسش، پاسخ و تأمل» است. تِی توضیح داد که در این روش، دانشجویان فقط پرسش‌های آموزشی آماده را دریافت نمی‌کنند. بلکه تشویق می‌شوند خودشان پرسش‌ها را بسازند، پاسخ‌ها را با نمونه‌های واقعی توسعه دهند و سپس همان پرسش‌ها و پاسخ‌ها را به هم‌گروهی‌هایشان آموزش دهند.
او این چارچوب را پس از آن توسعه داد که دانشجویان گفتند فهم معادلات نظری برایشان دشوار است. در یکی از کلاس‌ها، یک گروه چالش‌های پایداری شهری را به بازی تبدیل کرد و هم‌کلاسی‌ها را در نقش ماجراجویانی قرار داد که مسائل واقعی را حل می‌کنند. بنا بر این گزارش، «کلیِر» اکنون فراتر از دانشگاه ملی سنگاپور و در مدارس و میان آموزگاران سنگاپور و پنج کشور دیگر هم گسترش یافته است.
رابین لون از دانشجویان چه می‌خواهد بیاموزند؟
تدریس رابین لون بر این باور استوار است که آموزش باید به همان اندازه که دانش منتقل می‌کند، منش و عادت‌های فکری را هم شکل دهد. او می‌گوید مهارت‌ها ممکن است فراموش شوند، اما عادت‌های ذهنی و شیوه پاسخ دادن به دیگران دیرتر شکل می‌گیرند و ماندگارترند. همین نگاه زیربنای درس «تئاتر و تعامل با جامعه» است که او در دانشکده هنر و علوم اجتماعی دانشگاه ملی سنگاپور به‌طور مشترک طراحی کرده است.
در این درس، دانشجویان با نقش‌آفرینی، درام فرایندی و مشاهده جوامع، بررسی می‌کنند چگونه فکر می‌کنند و چگونه رفتار می‌کنند. یکی از بازتاب‌های دانشجویی که در سخنرانی مطرح شد، به بازاندیشی درباره واکنش یک دانشجو وقتی به زن بارداری در قطار شلوغ برخورد کرده بود اشاره داشت. هدف این رویکرد آن است که تجربه‌های کلاسی، رفتار دانشجویان را بیرون از کلاس هم تغییر دهد.
در مراسم دانشگاه ملی سنگاپور چه کسانی تقدیر شدند؟
در مراسم اهدای جوایز آموزشی دانشگاه و سخنرانی‌های عمومی جایزه «مربی ممتاز» در سال ۲۰۲۶، دو عضو هیئت علمی به‌عنوان مربیان برجسته شناخته شدند: استادیار استیون تِی و استادیار رابین لون. تِی در بخش محیط ساخته‌شده تدریس می‌کند و لون در بخش زبان انگلیسی، زبان‌شناسی و مطالعات تئاتر فعالیت دارد.
این برنامه همچنین با سخنان پروفسور پیتر هو، معاون ارشد دانشگاه در امور مطالعات کارشناسی و یادگیری تقویت‌شده با فناوری، همراه بود؛ سخنانی که بر ضرورت توجه بیشتر به قضاوت انسانی در عصر هوش مصنوعی تأکید داشت.
