اظهارنظر رئیس شورای آموزش عالی ترکیه، اِرول اوزوار، درباره این‌که گسترش آزمونهای چهارگزینهای در دانشگاهها را درست نمی‌داند، دوباره بحث سنجش و ارزشیابی در آموزش عالی را در مرکز توجه قرار داد. استادان و دانشجویان گفتند برای سنجش بهتر مهارت‌های اندیشیدن، تفسیر کردن و حل مسئله، باید روش‌های تشریحی، کاربردی و پروژهمحور پررنگتر شوند.
نکات اصلی
- اوزوار گفت گسترش آزمونهای چهارگزینهای را درست نمی‌داند.
- او هدف آموزش دانشگاهی را تقویت توانایی دانشجو در معنا دادن به دانش، پرسشگری درباره منابع و ارزیابی شواهد دانست.
- استادان دانشگاه بر استفاده بیشتر از ارزیابی‌های تشریحی، کاربردی و پروژهمحور تأکید کردند.
- دانشجویان گفتند پاسخ به پرسش‌های تشریحی نیازمند ترکیب اطلاعات و بیان آن با کلمات خودشان است.
این بحث برای دانشجویان و دانشگاهها چه معنایی دارد؟
این جدل نشان می‌دهد که قالب آزمون فقط ابزار نمره‌دادن نیست و بهطور مستقیم بر شیوه مطالعه، نوع مهارت‌هایی که پرورش می‌یابد و خروجی آموزشی هر درس اثر می‌گذارد. تأکید اوزوار بر این است که در رشته‌هایی مانند حقوق، مهندسی و علوم اجتماعی، ارزیابی باید فراتر از حفظ کردن برود و بر استدلال، توضیح فرض‌ها و تفسیر مبتنی بر شواهد تکیه کند.
از نگاه استادان، آزمونهای چهارگزینهای در برخی حوزه‌ها مفیدند، اما برای سنجش مهارت‌های سطح بالا محدودیت دارند. در نتیجه، انتظار می‌رود دانشگاهها به سمت ترکیبی از پرسش‌های تشریحی، آزمونهای کاربردی و شیوه‌های متناسب با هدف هر درس بروند. برای دانشجوها، این یعنی تکیه کمتر بر حفظیات و تمرکز بیشتر بر استدلال، پیوند دادن مفاهیم و توضیح دادن آموخته‌ها با زبان خودشان.
- در آزمونهای تشریحی، دانشجو باید اطلاعات را ترکیب کند و با زبان خودش توضیح دهد.
- اوزوار گفت اجرای آزمون‌ها باید با هدف‌ها و دستاوردهای یادگیری برنامه‌ها هماهنگ باشد.
- یکی از استادان گفت هوش مصنوعی می‌تواند بار تصحیح پاسخ‌های تشریحی را کم کند، اما برای اعتمادپذیری به پژوهش و زیرساخت فنی بیشتری نیاز است.
اوزوار چه گفت؟
اوزوار تأکید کرد آموزش دانشگاهی نباید به انتقال صرف اطلاعات محدود بماند و باید توانایی‌های اندیشیدن، داوری، تحلیل، بیان و به‌کارگیری دانش را در دانشجو تقویت کند. او گفت شیوه آزمون تا حد زیادی تعیین می‌کند که دانشجو چقدر می‌آموزد و چه خروجی‌ای از یک درس به دست می‌آورد.
او همچنین گفت در آموزش حقوق، دانشجو باید بتواند بُعد حقوقی رویدادها را بررسی و نظر مستدل ارائه کند؛ در مهندسی باید فرض‌هایی را که بر آن‌ها تکیه کرده توضیح دهد؛ و در علوم اجتماعی باید بر پایه شواهد، تفسیرهای متفاوت را مقایسه کند.
استادان دانشگاه بر چه نکته‌ای توافق داشتند؟
استادانی که در این باره نظر دادند، به‌جای حذف کامل آزمونهای چهارگزینهای، بر کاهش سهم آن و متنوع‌سازی ابزارهای سنجش تأکید کردند. صلاح‌الدین گلبال از دانشگاه حاجت‌تپه گفت این آزمون‌ها توانایی‌هایی مانند تفکر انتقادی، تفسیر و حل مسئله را محدودتر از حد لازم می‌سنجند. هولیا کِله‌چ‌اوغلو نیز گفت در آزمونهای تشریحی و کاربردی، شیوه فکر کردن دانشجو و محل خطاهای او روشن‌تر دیده می‌شود.
محمت تِکِرِک از دانشگاه آنکارا هم گفت به آزمونهایی نیاز است که دانشجو بتواند خود را در آن بیان کند و او در درس‌هایش آزمون تشریحی را ترجیح می‌دهد. او اضافه کرد که سامانه‌های ارزیابی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند بار کاری استادان را کم کنند، اما این کار به زیرساخت فنی قوی‌تر نیاز دارد.
پرسش‌های پرتکرار
چرا رئیس شورای آموزش عالی ترکیه از آزمونهای چهارگزینهای انتقاد کرد؟
چون معتقد است هدف آموزش دانشگاهی فقط انتقال اطلاعات نیست و باید به دانشجو کمک کند دانش را معنا کند، درباره منابع پرسشگری داشته باشد، شواهد را بسنجد و راه‌حل‌های تازه تولید کند. از نگاه او، آزمون‌ها باید این توانایی‌ها را بهتر بسنجند.
در دانشگاهها چه نوع آزمونهایی ممکن است پررنگتر شوند؟
بر پایه نظر استادان، آزمونهای تشریحی، کاربردی و پروژهمحور ممکن است سهم بیشتری پیدا کنند. با این حال، دیدگاه غالب این است که آزمونهای چهارگزینهای بهطور کامل حذف نشوند و متناسب با ماهیت هر درس، بهصورت محدود و متعادل استفاده شوند.
